Het nut van een verouderingsmodel voor waterschappen

Een verouderingsmodel zorgt ervoor dat we de levensduur van een drinkwaternet kunnen voorspellen. Het model brengt het slijtageverloop van leidingen in kaart en toont nauwgezet aan wanneer leidingen – en/of leidingcomponenten – aan vervanging toe zijn. Kort gezegd: een verouderingsmodel geeft een verband aan tussen sterkte en tijd en laat zo zien waar en wanneer onderhoud nodig is.

Door leiding specifieke data, verschillende omgevingsscenario’s (Wordt hier veel in de grond gegraven? Liggen er verschillende netten bij elkaar die kunnen gaan storen?) en andere componenten los te laten op bijbehorende rekenmodules, ontstaat er een realistische prognose van de levensduur van een waterleidingnetwerk.

In het geval van een waternet gaan we eerst alleen uit van de technische levensduur. In dit basismodel krijgen we een indicatie wat de CAPEX-investering moet zijn voor de komende jaren. Het uitgangspunt hierbij is een prioritering op assets: welke assets lopen groot risico, welke minder/niet?

Hebben we dit in kaart gebracht, dan kunnen we vervolgens variabelen inbrengen, zoals:

•        Wanddikte bij aanvang
•        Verwachte achteruitgang per jaar
•        Datum wanneer leidingdeel is aangelegd
•        Een gestelde norm wanneer de leiding écht vervangen zou moeten worden

De datum van aanleg vormt het startpunt in het model. De ingestelde norm is het ankerpunt. Na invoer van bovenstaande basisgegevens ontstaat er een schematische tijdlijn die weergeeft wanneer de wanddikte onder de norm uitkomt. Is dit het geval, dan zal de buis moeten worden vervangen om verdere problemen – zoals een grote kans op lekkage – te voorkomen.

Basiscomponenten die in het model worden opgenomen, zijn de assets van het hele leidingnetwerk zoals de buizen, koppelingen of brandkranen. Naast deze basis spelen ook andere componenten mee bij het in kaart brengen van de technische levensduur van het waterleidingnetwerk. Denk hierbij aan omgevingsfactoren, materialen, de dagelijkse belasting en bodemsoorten. Maar ook verkeer dat regelmatig over leidingen rijdt, boomwortels rondom de buizen of pvc van slechtere kwaliteit: al dit soort zaken hebben invloed op het slijtageverloop van de leidingen. Daarom nemen we ook deze variabelen mee in het model. Een kanttekening hierbij is dat een en ander wel afhankelijk is van de aanwezige data bij de klant.

Een verouderingsmodel vormt een concrete theoretische basis, maar werkt alleen als je hier ook daadwerkelijk mee aan de slag gaat. Het loont dan ook om regelmatig inspecties op willekeurige delen van het leidingnetwerk uit te voeren. Door de uitkomsten hiervan te vergelijken met de prognose in het model zie je of deze nog op koers ligt. Zo niet, dan kan er – waar nodig – worden bijgestuurd. Op deze manier houd je overzicht in planning en kosten.

Een verouderingsmodel biedt diverse voordelen:

Inzicht in kosten en (geplande) investeringen
Doordat een verouderingsmodel de technische levensduur van het leidingnetwerk monitort en voorspelt is het een belangrijke parameter bij het optimaliseren van investeringsmomenten. Het model geeft inzicht in benodigd onderhoud en daarmee ook in toekomstige kosten. Aan de hand van het model zien we wanneer de kans het grootst is dat een leidingbuis zijn maximale levensduur heeft bereikt en aan vervanging toe is. De kosten die dit met zich meebrengt kunnen worden ingecalculeerd. Met als gevolg dat budgetten nauwkeuriger kunnen worden verdeeld en toegewezen.

Inzicht in benodigd onderhoud (LTAP)
De output van het verouderingsmodel zal vooral CAPEX (investeringsuitgaven) gestuurd worden, wat vervolgens input vormt voor bijvoorbeeld een LTAP (Lange Termijn Asset Planning) . Hierin is beschreven wat op korte en lange termijn geïnvesteerd moet worden om eventuele vervangingsprojecten op te zetten. Een LTAP geeft een helder beeld van de toekomst, opgebouwd met de kennis van de assets van nu. Eenvoudig gezegd voorkomt een verouderingsmodel dus dat leidingen te vroeg worden vervangen. Wanneer de tijdlijn toont dat de wanddikte pas over 100 jaar onder de gestelde norm komt, is het niet logisch om een buis al over 50 jaar op te graven. Andersom geldt dit natuurlijk ook: geeft het model een levensduur van 30 jaar aan, dan is het niet aan te raden om pas later tot actie over te gaan. Op deze wijze krijgen assetbeheerders dus een duidelijk inzicht in de planning en kosten voor benodigd onderhoud over een langere termijn.

Een verouderingsmodel biedt voor reliability engineers zoals wij een basis om een goed budgettair strategisch plan neer te zetten. En om vanuit FMECA’s  een OPEX-budget (operationele uitgaven) op te zetten voor de korte en lange termijn. Daarnaast geeft de output van het verouderingsmodel input voor CAPEX-budget. Met beide gegevens kan je bij de assetbeheerder en assetmanager het advies geven welke investeringen nodig zijn bij de wens die hij verlangt ten opzichte van beschikbaarheid, betrouwbaarheid en capaciteit.

Onze experts binnen Veerenstael zetten indien gewenst een verouderingsmodel van A tot Z op. Dit doen we in samenspraak met onze opdrachtgevers en aan de hand van door hen aangeleverde data. Na het opzetten van een basismodel passen we dit gaandeweg aan op basis van variabele componenten. Hoe meer assets we kunnen invoeren, hoe completer we het model kunnen maken.

We geven daarnaast altijd advies over passende inspectieregimes. Het verouderingsmodel wordt na inspectie aangepast waar nodig. Met als resultaat een zeer realistische onderhouds- en investeringsplanning. En altijd droge voeten.